Begrijpend lezen

H

oe kun je beter begrijpend lezen en hoe kan ThinkMaster helpen?

 

Het gaat in Nederland niet goed met de leesvaardigheid. Vooral met begrijpend lezen – ofwel echt snappen wat er wordt bedoeld – is het zorgelijk gesteld, deels door onderwijs dat in gebreke blijft. Enkele verontrustende feiten:

  • Nederland is een van de weinige landen waar de gemiddelde leesvaardigheid van leerlingen in groep 6 in de afgelopen tien jaar een significante daling vertoont
  • 24% van de vmbo-leerlingen is onvoldoende in staat om de schoolboekteksten op het eigen niveau te begrijpen
  • Uit onderzoek in 2014 blijkt dat Nederlandse leerlingen minder vaardig zijn geworden in het beantwoorden van vragen die hogere cognitieve vaardigheden vereisen. Denk daarbij aan inzicht in de structuur van teksten en het achterhalen van de hoofdgedachte.

Goed begrijpend kunnen lezen is een belangrijke voorwaarde voor het gehele leerproces op school – niet alleen voor het lezen zelf, maar ook voor alle andere vakken. Maar hoe verbeter je het begrijpend lezen bij een zeer uiteenlopende groep leerlingen?

alien_D
Huidige methodes werken onvoldoende

Tot nu toe blijken de meeste methodes vooral geschikt voor zwakkere lezers. Ze gebruiken actuele teksten waarvoor weinig voorkennis nodig is, met een brede, algemene instructie en gebruikmaking van animaties en filmpjes. De toetsing vindt plaats via multiple-choice-vragen. Dit werkt voor lezers die moeite hebben met de verwerking van de zinnen zelf en de informatie die daarin verborgen zit.

Maar ook gemiddelde lezers en zelfs sterke technische lezers kunnen problemen hebben met begrijpend lezen. Wat is de hoofdgedachte? Wat is de samenhang tussen de tekstdelen? Voor deze lezers hebben de huidige methodes geen of zelfs een negatief effect. Hun begrijpend lezen gaat vooruit als hogere processen in hun brein worden aangesproken en verbeterd. Multiple-choice-vragen zullen die hersengebieden niet activeren. En dat terwijl uit onderzoek naar de meest effectieve vormen van leren blijkt dat een aanzet tot iets leren het meeste effect heeft als die aansluit op het moment waarop leerlingen het begrip dreigen te verliezen.

Metacognitie essentiële basis voor ons leerproces

Metacognitie is een mentaal proces dat mensen in staat stelt om te reflecteren op zijn eigen gedrag, zodat we niet alleen maar een speelbal zijn van ons eigen denken. Daarom werkt ThinkMaster aan een app voor begrijpend lezen op basis van een methode die uitgaat van het principe van metacognitie.

Metacognitie speelt een essentiële rol in leerprocessen – meer nog dan intelligentie, sociaal-economische achtergrond en motivatie. Door te werken volgens een leermethode die bewust gebruikmaakt van metacognitieve vaardigheden, wordt de leeropbrengst veel groter.

Bewust leren in plaats van trial-and-error

Ook als het gaat om begrijpend lezen, zet een lezer bewust of onbewust deze vaardigheden in. Om wat voor tekst gaat het? Wat wil ik uit de tekst te weten komen? Met welk plan ga ik aan de slag om dat daadwerkelijk te weten te komen? Heb ik nuttige aantekeningen gemaakt waarop ik later in mijn leerproces kan terugvallen? En heb ik mijn doel gehaald? Heb ik überhaupt voldaan aan de opdracht?

Een leerling die metacognitief zwak is, slaat de voorbereiding over. Hij leest de opdracht oppervlakkig en gaat meteen tot handelen over. Daardoor leest hij de tekst ‘mechanisch’ van A tot Z, zonder stil te staan bij fouten in het lezen en zonder zich af te vragen of hij de tekst wel goed begrijpt. Om een vraag te kunnen beantwoorden, past hij bovendien willekeurig oplossingstechnieken toe. Het is ‘trial-and-error’, in plaats van de juiste oplossingstechniek bij de vraag toepassen.

Gericht leren in een interactieve omgeving die feedback geeft

Door begripsgerichte leerstrategieën toe te passen, kunnen zowel sterke als zwakke leerlingen beter worden getraind in het begrijpen van teksten. Zo leert onze methode om verschillende vraagtypen beter te herkennen. Aan die vraagtypen koppelen we vervolgens een stappenplan. Zo vergroten we de metacognitieve kennis van een leerling, zodat die gerichter aan de slag gaat met een tekst en begrijpt waar hij of zij mee bezig is.

In de app gebruiken we deze methode in een interactieve omgeving, die het kind meteen feedback geeft. Zo worden de nieuwe leerstrategieën al doende ‘ingeprogrammeerd’.

Geschikt voor leerlingen van 8 tot 14 jaar

Onze remediërende app voor begrijpend lezen is geschikt voor kinderen in de groepen 5 t/m 8 van de basisschool en in de eerste twee klassen van de middelbare school.

Op de hoogte blijven?

Onze app voor begrijpend lezen is momenteel in ontwikkeling. Wilt u op de hoogte worden gebracht zodra de app beschikbaar is? Ons even een seintje geven is genoeg.